De rede in opstand
Marxistische filosofie
en
moderne wetenschappen
Alan Woods & Ted Grant
|
|
|||||
| Voorwoord | |||||
Deel 1: Zin en onzin |
|||||
1. Inleiding |
2. Filosofie en godsdienst |
||||
| Inleiding | Hebben we filosofie nodig? | ||||
| Het achterblijven van het bewustzijn | De rol van de religie | ||||
| “Rede wordt redeloosheid” | Arbeidsverdeling | ||||
| Wetenschap en de crisis van de maatschappij | Materialisme en idealisme | ||||
|
|
|
||||
| 3. Dialectisch materialisme | 4. Formele logica en dialectiek | ||||
| Wat is dialectiek? | Formele logica en dialectiek | ||||
| “Alles vloeit” | Wat is een syllogisme? | ||||
| Kwantiteit en kwaliteit | Leert de logica ons hoe na te denken? | ||||
| De periodieke tabel van Mendeleyev | De grenzen van de wet van identiteit | ||||
| Faseovergangen | Logica en de subatomaire wereld | ||||
| Organisch en anorganisch | Moderne logica | ||||
| Geheel en delen | |||||
| Complexe organismen | |||||
| Het moleculaire proces van revolutie | |||||
| De eenheid en interpenetratie van tegengestelden | |||||
| Positief en negatief | |||||
| Nucleaire splitsing | |||||
| Polaire tegengestelden? | |||||
| Negatie van de negatie | |||||
| De dialectiek van Het Kapitaal | |||||
Deel 2: Tijd, ruimte en beweging |
|||||
5. Revolutie in de fysica |
6. Onzekerheid en idealisme |
||||
| Revolutie in de fysica | Het onzekerheidsprincipe | ||||
| Golven of deeltjes? | Objectivisme versus subjectivisme | ||||
| Kwantummechanica | Oorzakelijkheid en kans | ||||
| Verdwijning van materie? | Mechanisme | ||||
| ‘Bouwstenen van de materie’? | De 19e eeuw | ||||
| Is voorspelling mogelijk? | |||||
| Hegel over noodzaak en toeval | |||||
| Determinisme en chaos | |||||
| Marxisme en vrijheid | |||||
|
|
|||||
| 7. De relativiteitstheorie | 8. De pijl van de tijd | ||||
| Wat is tijd? | De tweede wet van de thermodynamica | ||||
| Tijd en filosofie | Orde uit de chaos | ||||
| Newton en Hegel | |||||
| Relativiteit | |||||
| De algemene relativiteitstheorie | 9. De Big Bang | ||||
| Verhouding tussen de dingen | Kosmologie | ||||
| De meting van de tijd | Het Doppler-effect | ||||
| Probleem niet opgelost | Hoe de theorie ontstonfd | ||||
| Idealistische interpretaties | De ‘inflatie’-theorie | ||||
| Mach en positivisme | Donkere materie? | ||||
| Boltzmann en tijd | Het neutrino brengt redding! | ||||
| Relativiteit en zwarte gaten | Problemen met de Hubble-constante | ||||
|
|
De Big Crunch en het superbrein | ||||
| Een ‘plasmauniversum’? | |||||
| Einstein en de Big Bang | |||||
| Neutronensterren | |||||
| Stephen Hawking | |||||
| Bestaan er singulariteiten? | |||||
| Een lege abstractie | |||||
| Gedachten in een vacuüm | |||||
| De oorsprong van het zonnestelsel | |||||
Deel 3: Leven, geest en materie |
|||||
10. De dialectiek van de geologie |
11. De oorsprong van het leven |
||||
| De dialectiek van de geologie | Oparin en Engels | ||||
| De theorie van Wegener | Hoe ontstond het leven? | ||||
| Wat is de platentektoniek? | De revolutionaire geboorte van het leven | ||||
| Aardbevingen en het ontstaan van de bergen | Primitieve levensvormen | ||||
| Onderaardse processen | Fotosynthese en seksuele voortplanting | ||||
| De cambrische explosie | |||||
| Planten en dieren | |||||
| Massale uitroeiingen | |||||
|
|
|||||
| 12. De revolutionaire geboorte van de mens | 13. Het ontstaan van de geest | ||||
| Het tijdperk van de dinosauriërs: het Mesozoïcum (850-65 miljoen jaar geleden) | De puzzel van de hersenen | ||||
| Waarom verdwenen de dinosauriërs? | De geest, een machine? | ||||
| De kosmische terrorist, of hoe je geen hypothese moet maken | Wat zijn de hersenen? | ||||
| De revolutionaire geboorte van de mens | De evolutie van de hersenen | ||||
| De rol van de vervaardiging van gereedschappen | Het belang van de spraak | ||||
| Sociale organisatie | Taal en het denken van het kind | ||||
| Hypothesen over de menselijke ontwikkeling | Ogen, handen en hersenen | ||||
| Engels en de oorsprong van de mens | Vygotsky en Piaget | ||||
| Kunnen apen werktuigen vervaardigen? | Het ontstaan van de taal | ||||
| Mensen en taal | Socialisatie van het denken | ||||
|
|
|||||
| 14. Marxisme en darwinisme | 15. Het zelfzuchtige gen? | ||||
| Het gradualisme van Darwin | Genetica | ||||
| Geen vooruitgang? | Genen en de omgeving | ||||
| Marxisme en darwinisme | ‘Intelligentie’ en genen | ||||
| Darwin en Malthus | IQ-testen | ||||
| ‘Sociaal-darwinisme’ | Eugenetica | ||||
| Misdaad en genetica | |||||
| Racisme en genetica | |||||
| Onze zelfzuchtige genen | |||||
| De toekomst van de erfelijkheidsleer | |||||
Deel 4: Orde uit de chaos |
|||||
16. De wiskunde op een kruispunt |
17. De chaostheorie | ||||
| Weerspiegelt de wiskunde de werkelijkheid? | De chaostheorie | ||||
| Contradicties in de wiskunde | Arbeidsverdeling | ||||
| Bestaat het oneindige ? | Chaos en dialectiek | ||||
| De calculus | |||||
| Crisis in de wiskunde | |||||
| Chaos en complexiteit | |||||
| De fractalen van Mandelbrot | |||||
| Kwantiteit en kwaliteit | |||||
|
|
|||||
| 18. De theorie van de kennis | 19. Vervreemding en de toekomst van de mensheid | ||||
| De theorie van de kennis | Het kapitalisme in een doodlopend straatje | ||||
| Wat is de wetenschappelijke methode? | Tegenstellingen blijven aanwezig | ||||
| Grenzen aan de empirie | De gesel van de werkloosheid | ||||
| Vooroordelen tegenover de dialectiek | Vervreemding | ||||
| Stalinistische karikatuur | Marx en vervreemding | ||||
| Moraal | |||||
| Onbegrensde mogelijkheden | |||||
| Back to the future? | |||||
| Socialisme en esthetica | |||||
| ‘Denkers’ en ‘doeners’ | |||||
| De mensheid en het universum | |||||